پنجشنبه ٤  ارديبهشت  ١٣٩٣
مديريت
Hamshahri Magazines Group
  تعرفه هاي آگهي   کافه نویسندگان   اشتراک مجلات href="http://hmg.ir/archive/2-frontpage/181-sub.html
جستجو : 
  گفت و گو    
  چهره ها    
  پيشخوان    
  پرونده    
  ميهمان    
  عکس    
  فيلم    
  پادکست    
کد مطلب:12322 | تاريخ: ۱۳۹۰/۹/۳۰ | ساعت:۱۱:۱۵









بررسی مناسبات زن و سیاست در اندیشه فقیهان عصر صفویه؛

  زن و صفویه

نوشتار حاضر در پی بررسی و تحلیل مناسبات زن و سیاست در اندیشه فقیهان عصر صفویه است . روش شناسی مورد مراجعه نویسنده ، هرمنوتیک مولف محور قصد گرا است. نوشتار کوشیده است عناصر موثر بر نگرش فقهی نسبت به جایگاه زن را در عصر صفویه مطالعه و بررسی نماید.

سایت گروه مجلات همشهری/خردنامه آنلاین:

بررسی و مطالعه اندیشه سیاسی فقیهان در خصوص نسبت زن و سیاست مستلزم تفسیر شرایط تاریخی- اجتماعی – سیاسی و تغییر و تداوم نهادهای اجتماعی ایران اسلامی به ویژه ایران عصر صفوی است.
بعد از ورود اسلام به ایران نهادهای اجتماعی فرهنگی ایران مانند ازدواج و خانواده دستخوش تحول اساسی شد و جامعه جدید اسلامی ایران از جهات مهمی بر مبنای قواعد و هنجارهای اسلامی بازسازی شد. مهم ترین تحول اجتماعی- سیاسی را می توان ایجاد یک مرکز پرنفوذ تازه در جامعه ایران دانست. با توجه به پیدایش تکالیف اجتماعی جدید و تعهدات تازه در قبال یک دولت دینی جدید گروهی از علمای مذهبی به تدریج گرد هم آمدند تا "شریعت اسلامی" را به اجرا بگذارند.


در جامعه ایران عصر صفوی دو مرکز قدرت به وجود آمد که نقش تعیین کننده در مسائل اجتماعی و تحولات تاریخی ایران از جمله مسائل زنان و سیاست داشتند. این دو مرکز عبارت بودند از: «قدرت سلاطین» و «قدرت دینی».
نظم سلطانی شکل گرفته در عصر صفوی مبتنی بر همکاری این دو قدرت بود. سلسله صفویه در سال 907 ه.ق توسط شاه اسماعیل در ایران بر سر کار آمد. ظهور این سلسله از نقاط عطف در تاریخ سیاسی و مذهبی ایران به شمار می آید. در این شرایط زنان نیز تحت تاثیر عرف و آداب زمانه که مخلوطی از دین و ارزش های گذشته اجتماعی و محیطی بود، قرار گرفتند.


زنان به علت ویژگی ها و نقش های اجتماعی شان از وضعیت مناسبی برخوردار نبودند. تقسیم کار جنسیتی منجر به تخصیص خانه داری به زنان و وابسته شدن آنها به حوزه خصوصی و رانده شدن آنان به سوی انجام امور خانه شده و فعالیت اقتصادی در جامعه (عرصه عمومی) به مردان واگذار شده است. در این دوره زنان ایران باز هم با فاصله ای قابل توجه به دنبال پدران، برادران، همسران و پسران خود حرکت می کردند.
فعالیت عمده فقیهان در ایت عصر بر متون مذهبی متمرکز بود. بیشتر رویکردها و اندیشه ها و سمت و سوگیری های آنان در مسادل اجتماعی و سیاسی ریشه در استنباط و تفسیرهایی داشت که از متون مذهبی ارائه می شد. در فرمانروایی صفویان ، نظام فقهی به تدریج نقش سیعی خود را در پیوند با زندگی اجتماعی جامعه می یافت که به شتاب تشیع اثنی عشری در آن گسترش پیدا می کرد.


زنان ایران در طول تاریخ به لحاظ منزلت اجتماعی سیاسی اوج و افول های متعددی داشته اند. این نوسانات در هر دوره به مقتضیات زمان و وضعیت محیط و نوع مناسبات اجتماعی بستگی دارد.
فرصت ها و محدودیت های زنان بسته به اینکه از چه طبقه اجتماعی باشند متفاوت بود. معمولا زنان طبقات پایین و متوسط نسبت به زنان درباری از آزادی بیشتری برخوردار بودند. اما زنان افراد متشخص محدودیت بیشتری داشتند. آنها معمولا در مجالس شاهانه و برخی از مراسم های خاص امکان حضور داشتند. در حالی زنان طبقات پایین می توانستند در تکایا، مساجد، خیابانها، معابر و بازارها حضور داشته باشند.


در این دوره نیز زنان درباری از پس پرده در امر سیاست دخالت داشتند و تاثیگذار بودند. زنانی مانند پری خان خانم، دختر شاه طهماسب اول،خیر النسا بیگم ( مهد علیا ) همسر محمد خدابنده و مادر شاه عباس اول، زینب بیگم عمه شاه عباس و سلطانم خانم به درجات مختلف در امور کشور دخالت کرده و تصمیمات اداری و سیاسی مشارکت می کردند. شاهزاده سلطانم مشاور و محرم اسرار شاه طهماسب بود و در مسائل مملکتی و شکار و صید همراه شاه بود.
در عین حال باید توجه داشت که چهره سیاسی ایران یکسره مذکر بود و زن در حیطه نظارت و مسئولیت کامل مردان قرار داشت. در این دوره در سیاست متضمن پذیرفتم قواعد بازی و برتری مردان بود. زنان در این فعالیت ها چندان حقوقی برای خود قائل نبودند.


به هر حال در آثار فقها اشاره ای به جواز یا عدم جواز حضور در اجتماع و انجام فعالیت سیاسی زنان نشده است و می توان گفت فقیهان از آغاز تا انجام سلسله صفویه روندی کلی و واحد در باره حضور زنان در سیاست سپری شده است. در این زمان حضور زنان در سیاست مسئله ای نبود که برای جامعه آن روز مطرح باشد.




  

نام

آدرس ايميل

نظر


ارسال